Garbacik Józef

Garbacik Józef


(1907– 1976)





Urodził się 28 marca 1907 r. w Dobrucowej w powiecie jasielskim. Był synem Michała i Anny z domu Zając. Miał pięciu braci: Tadeusza Eugeniusza (1913) profesora dr hab. ekonomistę, podharcmistrza, Adolfa Bolesława (który służył w WP i w 1939 r. dostał się do niewoli niemieckiej - został uznany za zaginionego), Michała i 3 siostry: Marię, Katarzynę i Józefę; siedmioro z rodzeństwa zdobyło wykształcenie średnie lub wyższe.

W latach 1914-1918 uczęszczał do czteroklasowej szkoły ludowej w Tarnowcu, a następnie do Gimnazjum Miejskiego im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle. Był dobrym uczniem, dzięki czemu mógł korzystać z ulg finansowych związanych z opłatami szkolnymi. Szczególnie pasjonowała go historia. Poznał też dobrze język niemiecki. Będąc uczniem starszych klas udzielał młodszym kolegom korepetycji z historii, jeżyka łacińskiego i języka niemieckiego. Pomagał też jako wolontariusz w bibliotece szkolnej oraz udzielał się w szkolnym teatrze. Jednak jego największą pasją w tym czasie była działalność w harcerstwie.

Jako uczeń I klasy gimnazjum wstąpił do l Drużyny Harcerzy im. gen. J. Bema, która liczyła wówczas 163 harcerzy, podzielonych na 13 zastępów. Prawdopodobnie ze swą drużyną wziął udział w zlocie we Lwowie w 1921 r. Od 1924 r. był drużynowym. Oprócz tradycyjnych zajęć harcerskich dzięki jego inicjatywie w drużynie prowadzona była szeroko zakrojona praca samokształceniowa. Był również organizatorem dwóch obozów harcerskich: w Studzience i Potakówce.

Tuż przed maturą ze względu na oskarżenia grupy nauczycieli o poglądach endeckich groziło mu wyrzucenie ze szkoły, bowiem zarzucano, że odciąga harcerzy od praktyk religijnych. Jednak dzięki interwencji dyrektora gimnazjum i prefekta ks. Jana Paska, a równocześnie kapelana Hufca Harcerzy w Jaśle, udało mu się uniknąć kary.

W 1926 r. zdał maturę i udał się na studia do Krakowa. Naukę na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego mógł podjąć jedynie dzięki bezzwrotnej pożyczce w wysokości 100 zł, której na opłacenie wpisowego udzielił mu dziekan prof. Wacław Sobieski. Z powodu przeniesienia się do Krakowa zrezygnował z prowadzenia drużyny i podjął pracę w Komendzie Chorągwi Krakowskiej Męskiej. W latach 1927-1930 pełnił obowiązki kierownika Wydziału Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego Komendy Chorągwi. Następnie był drużynowym 12 Krakowskiej Drużyny Harcerzy należącej do IV Hufca Harcerzy. Począwszy od III roku studiów uczęszczał na następujące seminaria: prof. Jana Dąbrowskiego z historii średniowiecznej, prof. W. Sobieskiego poświęconym dziejom nowożytnym, prof. Władysława Semkowicza z zakresu nauk pomocniczych historii. Uczestniczył także w zajęciach Studium Pedagogicznego UJ. Aby utrzymać się w czasie studiów i opłacić pobyt w bursie udzielał lekcji. Ponadto brał czynny udział w życiu studenckim.

Należał do Koła Historyków Studentów UJ, Sodalicji Mariańskiej Akademików UJ, a także zapewne do Akademickiego Koła Jaślan oraz Akademickiej Drużyny Harcerskiej „Watra”. Szczególnie aktywnie uczestniczył w pracach Koła Historyków, nad którym opiekę sprawował prof. W. Semkowicz. Już w 1928 r. wygłosił referat pt. Jak studiować historię średniowieczną. W latach 1929-1930 pełnił funkcję prezesa Koła Historyków. Ustąpił z niej w styczniu 1930 r. na znak protestu przeciwko próbom faszyzacji życia studenckiego przez młodzież z kręgów narodowych. W czerwcu 1930 r. otrzymał dyplom magistra filozofii z zakresu historii z wynikiem bardzo dobrym. Już na ostatnim roku studiów był asystentem - wolontariuszem przy Katedrze Historii Średniowiecznej UJ, kierowanej przez prof. J. Dąbrowskiego.

Po ukończeniu studiów odbył roczne przeszkolenie wojskowe w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Cieszynie i uzyskał stopień kaprala podchorążego. Następnie podjął dalsze studia w celu uzyskania doktoratu. Dzięki stypendium Senatu Akademickiego UJ mógł w 1932 r. wyjechać do Włoch, gdzie pracował w archiwach Wenecji, Rzymu i Watykanu. Po powrocie do kraju w grudniu 1932 r. na podstawie pracy „Studia nad stosunkami Polski z Wenecją”, której promotorem był prof. J. Dąbrowski uzyskał stopień doktora z zakresu historii z pobocznym przedmiotem filologii polskiej. Dzięki stypendium PAU w czasie wakacji w 1933 r. mógł odbyć kolejną podróż naukową do Włoch.

W roku szkolnym 1933/1934 został zatrudniony jako nauczyciel kontraktowy w II Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Św. Jacka w Krakowie. W tym roku ponownie został kierownikiem wydziału w Komendzie Krakowskiej Chorągwi Harcerzy. Równocześnie przez rok pełnił funkcję komendanta hufców krakowskich. Udzielał się także jako członek Oddziału Krakowskiego Polskiego Towarzystwa Historycznego.

Po roku pracy w Krakowie przeniósł się do Kielc, gdzie podjął pracę jako nauczyciel historii w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim oraz dodatkowo w Państwowym Gimnazjum i Liceum Żeńskim im. Bł. Kingi. W maju 1935 r. został mianowany komendantem Kieleckiej Chorągwi Harcerzy. Na Jubileuszowym Zlocie Harcerstwa Polskiego w Spalę w 1935 r. był komendantem kieleckiego podobozu. Kierował szkoleniową akcją obozową w Bocheńcu pod Małogoszczem, w ramach której odbywały się kursy podharcmistrzowskie, drużynowych i zastępowych.

Dzięki jego staraniom od listopada 1935 r. w „Gazecie Kieleckiej” pojawił się dział „Kronika Harcerska”. Zainicjował tzw. „Ofensywę Kielecką”, która miała na celu zwiększenie liczby zuchów na terenie chorągwi.

Z końcem roku szkolnego 1935/36 opuścił Kielce i przestał pełnić funkcję komendanta chorągwi. Został z niej zwolniony 14 września 1936 r. Do pracy harcerskiej już nie powrócił i 10 maja 1937 r. został zwolniony z ZHP. Podczas pobytu w Kielcach brał udział w pracach Oddziału Kieleckiego PTH, w którym przewodniczył sekcji dydaktycznej. Uczestniczył również w działalności Uniwersytetu Robotniczego im. Adama Skwarczyńskiego wygłaszając prelekcje dla robotników. Opublikował szereg artykułów z zakresu historii Ziemi Świętokrzyskiej na łamach „Gazety Kieleckiej” i czasopisma „Radostowa”.

Po opuszczeniu Kielc przez dwa lata pracował w państwowych szkołach średnich w Krakowie: Gimnazjum i Liceum Św. Anny oraz Gimnazjum i Liceum Św. Jacka. W czasie kampanii wrześniowej jako podporucznik walczył w 12 p.p. w Wadowicach. Wziął udział w bitwie granicznej pod Pszczyną, był ranny, a następnie przebywał w Przeworsku i Kolbuszowej. Udało mu się powrócić do domu i wraz z żoną i córką schronił się w rodzinnej wsi Dobrucowa. Od lata 1940 r. był zatrudniony w biurze gminy w Tarnowcu, gdzie pracował do sierpnia 1944 r. Być może należał wówczas do konspiracyjnej organizacji związanej z PPS, ale brak na to dowodów.

Po wyparciu Niemców w 1945 powrócił z rodziną do Krakowa i podjął pracę w II Gimnazjum im. Św. Jacka.

W roku 1945/1946 przebywał na stypendium Ministerstwa Oświaty we Włoszech, przygotowując rozprawę habilitacyjną. Po powrocie pracował na UJ w 1947 r. odbył kolokwium habilitacyjne. Należał wówczas do PPS, a po Zjeździe Zjednoczeniowym w 1948 r. znalazł się w PZPR. W roku akademickim 1950/1951 pełnił funkcję prodziekana.

Jesienią 1952 r. został przeniesiony do Lublina, gdzie organizował Wydział Historyczny UMCS i w latach 1952—1954 pełnił funkcję dziekana. Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał w marcu 1954 r. We IX 1955 r. powrócił na UJ do Katedry Historii Powszechnej Średniowiecznej a dodatkowo podjął pracę w WSP w Krakowie. Odbywał podróże naukowe do Jugosławii (1959) i Włoch (1962 i 1972). Profesorem zwyczajnym został w listopadzie 1969 r.

Był autorem ponad 100 prac naukowych i popularno-naukowych, w tym kilkunastu książek, głównie dotyczących stosunków polsko-włoskich w epoce średniowiecza.

Zmarł 28 maja 1976 r. po długotrwałej chorobie. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Był odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1973) i Złotym Krzyżem Zasługi (1955).

W 1937 r. zawarł związek małżeński z Józefą z Hałków (nauczycielką historii). Miał córkę Annę (1938) i syna Andrzeja (1943).



Adam Massalski, Albert Gajewski



tekst z - „HARCERSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY KIELECCZYZNY” - pod redakcją Andrzeja Rembalskiego






Kliknij by powrócić do nadrzędnej strony