Halina Brede

Halina Brede


(1919 – 2004 )




Urodziła się 29 grudnia 1919 r. Do ZHP należała od 1930 roku

Harcmistrzyni Halina Brede należała do grona zasłużonych kieleckich nauczycielek, które działając w Związku Harcerstwa Polskiego położyły duże zasługi w kształtowaniu miłości do Ojczyzny kilku pokoleń Kielczan. Przed II wojną światową była wychowanką I Kieleckiej Drużyny Harcerek im. Emilii Plater, która działała przy Gimnazjum i Liceum im. Błogosławionej Kingi. W latach okupacji aktywnie uczestniczyła w działalności konspiracyjnego harcerstwa żeńskiego w Kielcach. Szczególną uwagę zwracała na wychowanie powierzonych jej opiece harcerek w duchu patriotyzmu. Przykładem tego były obchody w 1943r. osiemdziesiątej rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego w warunkach konspiracyjnych. Napisała wówczas sztukę teatralną, którą harcerki wystawiały w prywatnych mieszkaniach. W sierpniu 1943r. władze konspiracyjnego harcerstwa powierzyły jej funkcję komendantki Hufca Harcerek w Kielcach. Po wojnie ukończyła studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Posiadała duże zdolności muzyczne, co sprawiało, że jej zajęcia z młodzieżą były atrakcyjne. Kiedy po „okresie stalinowskim”w 1956r. reaktywowano działalność ZHP przystąpiła do pracy w hufcu Kielce – miasto. Zajmowała się szczególnie pracą harcerską wśród uczniów szkół podstawowych. Ponadto była opiekunką drużyn w Technikum Handlowym im. M. Kopernika oraz w Liceum im. C. K. Norwida w Kielcach. Społecznie pełniła funkcję zastępczyni komendanta hufca. Była organizatorką obozów wędrownych, stałych, zimowisk oraz kursów dla zastępowych i drużynowych. Szczególne zasługi położyła wśród Kielczan. w propagowaniu języka esperanto. Brała udział w kongresach tego języka w Polsce i za granicą. Za swą działalność była wielokrotnie wyróżniana i honorowana. Posiadała m. in. : Krzyż Kawalerski Polonia Restituta i Złoty Krzyż Zasługi dla ZHP z rozetą - mieczami. Do ostatnich dni swego życia pełniła służbę bliźnim zamieszkującym z nią w Domu Pomocy Społecznej przy ulicy Jagiellońskiej w Kielcach.

Zmarła 1 lipca 2004r.

Słowo Ludu

Słowo Ludu 6 lipca 2004r.

BREDE HALINA

Urodziła się 29 grudnia 1919 r. w Kielcach w rodzinie inteligenckiej. Wychowywała się w trudnych warunkach. Ojciec zmarł gdy miała 8 lat, a jej brat 6. Utrzymywała ich matka, która udzielała gry na pianinie.

Należała do 2 Drużyny Harcerek im. Klaudyny Potockiej przy ówczesnym Gimnazjum im. A. Mickiewicza w Kielcach, której drużynową była Wanda Kinastowska z domu Chojnowska. Pełniła w niej funkcje: zastępowej, sekretarki i przybocznej. W 1932 r. przeniosła się do Państwowego Gimnazjum im. Błogosławionej Kingi i należała do l Żeńskiej Drużyny Harcerek im. Emilii Plater. Co roku uczestniczyła w obozach organizowanych przez drużynę i Komendę Hufca Harcerek w Kielcach - w 1933 r. w Jabłonce Orawskiej, w 1934 r. w Siankach. W 1935 r. uczestniczyła w obozie przedzlotowym, który Komenda Kieleckiej Chorągwi Harcerek zorganizowała w Fałkowie przed Zlotem w Spalę. W 1936 r. była uczestniczką obozu w Nałęczu koło Buczą, w 1937 r. w Światełce koło Nowoświęcian, a w 1938 r. w Pieszczance koło Dubna. Na przełomie 1937/1938 r. była zastępową na kursie samarytańskim w Rabsztynie, a w sierpniu 1938 r. zastępową na kursie drużynowych w Buszczy koło Dubna na Wołyniu. Podczas wakacji 1939 r. była oboźną na „obozie służby” w Łutówku koło Sępolna Krajeńskiego.

Po wybuchu II wojny światowej była drużynową konspiracyjnej l Kieleckiej Drużyny Harcerek im. E. Plater. W lipcu 1943 r. prowadziła w warunkach okupacyjnych kurs drużynowych w Zgórsku, a w sierpniu tego roku uczestniczyła w kursie podharcmistrzowskim w Konstancinie. Stopień podharcmistrzyni otrzymała w grudniu 1943 r. W sierpniu 1943 r. przejęła funkcję komendantki Hufca Harcerek od dotychczasowej hufcowej Marii Jezierskiej-Ryczakowej.

Praca w drużynach odbywała się, mimo okupacji hitlerowskiej, w miarę normalnie. Harcerki zdobywały sprawności i stopnie. Wielką uwagę przywiązywały do zdobywania wykształcenia. Starsze harcerki musiały pracować, aby się utrzymać i jednocześnie uchronić przed wywiezieniem na tzw. roboty do Niemiec. Uczestniczyły w działalności konspiracyjnej, kolportowały prasę podziemną, przenosiły meldunki, brały udział w szkoleniu sanitarnym w kieleckim szpitalu dziecięcym oraz w zakresie łączności. Opiekowały się dziećmi z ochronki przy ulicy Karczówkowskiej, organizowały dla nich jasełki i spotkania z okazji Świętego Mikołaja.

Uroczyście obchodziły polskie święta narodowe - rocznice wybuchu powstań, uchwalenia Konstytucji 3. Maja, odzyskania niepodległości 11 listopada. W styczniu 1943 r. kieleckie harcerki, wspólnie z harcerzami, odegrały jednoaktówkę jej autorstwa, poświęconą Powstaniu Styczniowemu. Przedstawienie odbyło się w prywatnym mieszkaniu Czesławy Janus-Monkiewicz przy ówczesnej ulicy Bodzentyńskiej 72. Harcerki wysyłały paczki do oflagów, korespondowały z przebywającymi w nich oficerami. Utrzymywały kontakty z partyzantami, którym dostarczały żywność, ciepłą odzież, bieliznę, ubrania, opatrunki.

Od września 1944 r. do stycznia 1945 r. prowadziła schronisko dla mieszkańców Warszawy, którzy po upadku powstania, trafili do Kielc. Schronisko było zlokalizowane w budynku dawnej Szkoły Powszechnej nr 6. W czasie wojny uczestniczyła w tajnym nauczaniu i uczyła języka polskiego, historii i języka łacińskiego. Sama również zdobywała wiedzę na Tajnym Uniwersytecie Ziem Zachodnich w Kielcach, gdzie ukończyła 2-letnie pedagogium i dwa lata studiów filologii polskiej.

11 listopada 1944 r. z okazji rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości zorganizowała ostatnie, w warunkach okupacyjnych, tajne uroczyste przyrzeczenie harcerskie. Odbyło się ono w gmachu banku w Kielcach znajdującym się przy zbiegu dzisiejszych ulic T. Kościuszki i Św. Leonarda. Przed budynkiem banku Niemcy stali na warcie.

Po zakończeniu wojny wyjechała do Krakowa, gdzie kontynuowała studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, l września 1945 r. podjęła pracę zawodową jako wychowawczyni w Pogotowiu Opiekuńczym dla chłopców i internacie dla dziewcząt w Krakowie i pracowała tam do l października 1946 r. Od l września 1948 r. do 31 stycznia 1951 r. pełniła funkcję kierowniczki Powiatowej Biblioteki Publicznej w Jaworze koło Legnicy.

Następnie powróciła do rodzinnych Kielc, gdzie przez kolejne trzy lata pracowała jako instruktor w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej, l marca 1954 r. rozpoczęła pracę jako kierowniczka zajęć pozalekcyjnych w Zespole Szkół Zawodowych w Kielcach i instruktorka tych zajęć w Wojewódzkim Ośrodku Doskonalenia Zawodowego.

Od l września 1955 r. pracowała na stanowisku wizytatorki i kierowniczki Samodzielnego Referatu Szkół Artystycznych w Wydziale Kultury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach. Od l września 1957 r. rozpoczęła pracę jako nauczycielka języka polskiego i kierowniczka zajęć pozalekcyjnych w technikum ekonomicznym. Następnie była bibliotekarką i nauczycielką śpiewu w Szkole Podstawowej nr 5 oraz w III Liceum Ogólnokształcącym i Szkole Podstawowej im. Grzegorza Piramowicza.

W latach 1962-74 była nauczycielką języka polskiego w Technikum Mechanicznym w Kielcach, skąd l stycznia 1975 r. poszła na emeryturę.

Po Zjeździe Łódzkim w 1956 r. włączyła się ponownie do pracy harcerskiej. Prowadziła drużynę harcerską przy Technikum Ekonomicznym. Była członkinią Komendy Hufca Kielce-miasto, gdzie zajmowała się pracą drużyn młodszych, a następnie drużyn starszych.

Opiekowała się drużynami młodszoharcerskimi przy szkołach podstawowych nr 11,5 oraz im. G. Piramowicza. Była organizatorką i komendantką obozów drużyny przy Liceum Ekonomicznym w Bocheńcu i Baranowskiej Górze. Prowadziła również obóz wędrowny po Ziemi Kieleckiej. W maju 1958 r. uczestniczyła w kursie szkoleniowym dla komendantów obozów oraz kursie artystycznym dla instruktorów harcerskich w Warszawie. Była również zastępczynią komendanta kursu drużynowych Hufca Kielce-miasto, który odbył się na przełomie 1960 r. i 1961 r. w hotelu Harcerskiego Biura Usług Turystycznych „Tramp” w Warszawie.

l stycznia 1961 r. została mianowana przez naczelnika ZHP harcmistrzynią. Od 1962 r. po powrocie z wycieczki instruktorów harcerskich Chorągwi Kieleckiej i Stołecznej do Jugosławii, protestując przeciwko postawie etycznej jednego z kieleckich instruktorów, na którą nie zareagowały władze harcerskie, przestała czynnie pracować w ZHP.

Ponownie włączyła się do działalności w 1980 r. w Kręgu Instruktorskim „Łysica”. 22 lipca 1981 r. Naczelnik ZHP mianował ją harcmistrzynią Polski Ludowej. Uczestniczyła w poczynaniach Kręgu: zlotach, sesjach historycznych. Popularyzowała wśród młodzieży piosenki harcerskie i ludowe. Pięknie grała na fortepianie.

Poza pracą harcerską brała czynny udział w ruchu esperantystów - uczyła młodzież i dorosłych języka esperanto. Ostatnie lata życia spędziła w Państwowym Domu Pomocy Społecznej przy ulicy Jagiellońskiej w Kielcach, gdzie prowadziła działalność kulturalną wśród pensjonariuszy. Była także aktywną działaczką Związku Nauczycielstwa Polskiego.

Za działalność społeczną i zawodową została odznaczona i wyróżniona: Złotą Odznaką ZNP (1972), Złotym Krzyżem Zasługi (1974), brązowym medalem „Za zasługi dla obronności kraju”(l979), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1980), Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP”, odznaką „Zasłużony dla esperanto”, Medalem Komisji Edukacji Narodowej (l980).

Zmarła l lipca 2004 r. Została pochowana na Cmentarzu Starym w Kielcach.

Andrzej Rembalski

tekst z - „HARCERSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY KIELECCZYZNY” - pod redakcją Andrzeja Rembalskiego



Kliknij by powrócić do nadrzędnej strony