Kmak Maria

Krzyż harcerski


(1926 –2006 )





Urodziła się 22 maja 1926 r. w miejscowości Kazuń Fort w województwie mazowieckim. Była córką Kazimierza i Anieli. Matkę straciła w 1939 r. Ojciec, który był oficerem, po przegranej kampanii wrześniowej nie poszedł do obozu dla jeńców i musiał ukrywać się przed okupantem. Dla zachowania bezpieczeństwa i ze względów finansowych została umieszczona w internacie dla dziewcząt z Rodzin Wojskowych, który działał pod patronatem Rady Głównej Opiekuńczej.

Inicjatorką tworzenia grupy dzieci wojskowych była hm. Józefina Łapińska - była komendantka Kieleckiej Chorągwi Harcerek, pełniąca wówczas funkcję komendantki Pogotowia Harcerek. W 1941 r. wstąpiła do drużyny „Młody Las” działającej w ramach Szarych Szeregów w internacie na terenie przedwojennego hufca Warszawa-Śródmieście. W styczniu 1941 r. znalazła się w jednej z grup podzielonych według wieku i płci. Początkowo dzieci przebywały w budynku obecnego teatru „Ateneum” przy ulicy Czerwonego Krzyża 20. Tam schronienie znalazły dziewczęta od 12 do 18 roku życia. Na polecenie Niemców gmach ten miały opuścić w czerwcu 1942 r. Na kilka miesięcy przeniosły się do Józefowa pod Warszawą. Późną jesienią całą grupę przeniesiono do Warszawy na ulicę Pańską 53 A. W tym budynku przebywały do wybuchu Powstania Warszawskiego.

Wiosną 1942 r. w Konstancinie złożyła przyrzeczenie obowiązujące w Szarych Szeregach. Od 1943 r. do l sierpnia 1944 r. była zastępową zastępu „Dębów” który zrzeszał 11-14-letnie dziewczęta. W ramach walki konspiracyjnej drukowały one pismo żeńskich drużyn „Krąg”. Ponieważ miała ładny charakter pisma odręcznie wykonywała napisy. Trwało to od zimy 1943 r. do lata 1944 r. W styczniu 1943 r., w Warszawie złożyła przysięgę wojskową. W lipcu 1944 r. drużyny z internatu „Młody Las”, do której należała i „Dęby” wyjechały na kolonię prowadzoną metodą harcerską w okolice Tarczyna. Pod koniec lipca 1944 r. dziewczęta powróciły na ulicę Pańską i zgodnie z poleceniem zgłosiła się na ulicę Poznańską po dalsze instrukcje. Dostała przydział do łączności. Odesłano ją na Pragę, gdzie przebywał jej ojciec, od którego dowiedziała się o wybuchu powstania. Usilnie chciała dotrzeć na tereny objęte powstaniem. Wszystkie mosty były już zamknięte. Płonącą Warszawę oglądała z brzegu praskiego.

Pracowała w świetlicach młodzieżowych. Odbyła szkolenie z zakresu akcji „Prusy Wschodnie”, która miała przygotować młodzież do pracy na tych terenach, po zakończeniu wojny. W czasie wojny uczęszczała do gimnazjum ogólnokształcącego, do 4 klasy włącznie.

Po wojnie w 1945 r. została mianowana przez komendantkę Hufca Harcerek Warszawa-Śródmieście wędrowniczka. W Warszawie ukończyła Akademię Medyczną.

Zrządzeniem losu trafiła do Kielc, gdzie pozostała do końca życia. W 1984 r. wstąpiła do Kręgu Instruktorskiego Seniorów ZHP „Łysica”. Rozkazem Komendanta Chorągwi Kieleckiej L. 13/89 z 30 października 1989 r. została mianowana podharcmistrzynią, a rozkazem L. 1/93 z 28 stycznia 1993 r. otrzymała stopień harcmistrzyni.

Przez trzy kadencje była członkinią Rady Kręgów Instruktorskich „Łysica” przy Komendzie Chorągwi Kieleckiej. W 1990 r. wstąpiła do Koła Szarych Szeregów im. Zygmunta Kwasa w Kielcach i przez dwie kadencje była jego wiceprzewodniczącą. II Walny Zjazd, który odbył się w Wesołej 22-23 X 1994 r. wybrał ją członkinią Zarządu Głównego Stowarzyszenia Szarych Szeregów.

Za działalność społeczną otrzymała następujące odznaczenia: Medal „40-lecia PRL” (1984), Krzyż „Za Zasługi dla ZHP” (rozkaz Naczelnika ZHP L. 11/84 z l października 1984), Rozetę-Miecze do Krzyża „Za Zasługi dla ZHP”(rozkaz Naczelnika ZHP L. 12/91 z 28 listopada 1991 r.), Krzyż Armii Krajowej (1994).

Zmarła w Kielcach 19 września 2006 r. Została pochowana na cmentarzu w Łomiankach koło Warszawy.

Elżbieta Kubiec

tekst z - „HARCERSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY KIELECCZYZNY” - pod redakcją Andrzeja Rembalskiego






Kliknij by powrócić do nadrzędnej strony