Harcmistrz Julian Hendler

Harcmistrz  Julian Hendler


(1907 - 2008)





Urodził się 4 lutego 1907 r. w Kielcach w rodzinie rzemieślniczej. Był synem Juliana i Marianny z Kosińskich.

Do ZHP wstąpił l września 1919 r. Przyrzeczenie harcerskie złożył 8 stycznia 1920 r. jako członek 3 Kieleckiej Drużyny Harcerzy przy Szkole Powszechnej im. Stanisława Staszica.

Podczas wojny polsko-bolszewickiej był członkiem kompanii wartowniczej. Jej organizatorem i komendantem był harcerz I stopnia, późniejszy harcmistrz Edward Meissner. Jako harcerz pełnił służbę w referacie inżynierii i saperów. Siedziba kompanii znajdowała się na zapleczu pałacu biskupiego w Kielcach. Tam odbywały się zbiórki i apele. Kompania miała na celu wypełnianie funkcji żołnierzy, którzy w tym czasie uczestniczyli w walkach frontowych.

W 1920 r. brał udział w szkoleniu drużyn ratowniczych i ochrony przeciwlotniczej i przeciwgazowej. W 1921 r. został mianowany zastępowym, a następnie przybocznym w 8 KDH im. Henryka Sienkiewicza. W 1924 r. jako członek ZHP uczestniczył w szkoleniu zorganizowanym przez Komendę Hufca Harcerzy w Kielcach. W lipcu 1927 r. był członkiem kadry na kursie drużynowych w Niwkach Daleszyckich. Po tych kursach i odbyciu tzw. próby drużynowego wspólnie z Mieczysławem Kubarą, utworzyli nową drużynę harcerzy w szkole powszechnej przy ulicy Karczówkowskiej.

W 1928 r. rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim, kontynuował je na Wydziale Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego. 16 lutego 1929 r. został mianowany podharcmistrzem. W tym samym roku brał udział w Zlocie Narodowym ZHP w Poznaniu, gdzie był komendantem podobozu. Po zlocie prowadził kurs zastępowych w Bochencu nad Wierną Rzeką. W marcu 1930 r. Komenda Hufca Harcerzy skierowała go jako opiekuna do 2 Kieleckiej Drużyny Harcerzy im. gen. J. H. Dąbrowskiego, a od września tego roku został drużynowym 2 KDH. Jednym z zastępowych w tej drużynie był wówczas Józef Dobski — późniejszy harcmistrz, komendant Szarych Szeregów w Kieleckiej Chorągwi — Ulu „Skała”.

W 1930 r. rozpoczął pracę zawodową w Urzędzie Skarbowym w CzęstoŹchowie. W następnym roku uczestniczył w Zlocie Skautów Słowiańskich w Pradze, oraz brał udział w obozie wędrownym na terenie Zaolzia. W 1933 r. był członkiem wyprawy harcerzy na Jamboree w Gódólló na Węgrzech. Z racji swego miejsca zamieszkania reprezentował wówczas Hufiec Harcerzy w Opatowie. Wykorzystując swoje zdolności plastyczne i rzemieślnicze zaprojektował staropolską bramę wjazdową do polskiego obozu z wiejskimi opłotkami i prosty w konstrukcji „bardzo polski”ołtarz polowy. O tych jego dziełach bardzo przychylnie wypowiedział się sam Naczelny Skaut Świata lord Baden Powell, który odwiedził polski obóz.

Kilkakrotnie zmieniał miejsce zamieszkania i wszędzie gdzie przebywał prowadził drużyny harcerskie. Mieszkał w Kielcach, Częstochowie, Opatowie i Ostrowcu Świętokrzyskim. W 1935 r. brał udział w największym przedwojennym przedsięwzięciu jakim był Jubileuszowy Zlot w Spalę, na którym był komendantem delegacji harcerzy z hufców opatowskiego i ostrowieckiego. Rozkazem Naczelnictwa ZHP z 10 kwietnia 1939 r. otrzymał nominację na stopień harcmistrza. W latach 1938/1939 był członkiem Komendy Hufca Harcerzy w Ostrowcu Świętokrzyskim. Prowadził kolejne obozy - w Podczerwonym koło Zakopanego, a w ramach obozu - wędrówkę górską szczytami Tatr. W czasie tego obozu prowadzone było również przysposobienie wojskowe.

W sierpniu 1939 r. był instruktorem na obozie dla drużynowych Chorągwi Radomskiej. Obóz ten został skrócony ze względu na napiętą sytuację międzynarodową. Został mianowany komendantem Pogotowia Wojennego Harcerzy w Ostrowcu. Funkcję tę pełnił do 6 września 1939 r., kiedy razem z Urzędem Skarbowym ewakuował się za Wisłę. Komendant hufca przekazał mu na przechowanie sztandar hufca. Dokumenty z działalności hufca ostrowieckiego zostały zniszczone.

Na wyraźny nakaz władz okupacyjnych, zagrożony karą śmierci, zmuszony został do podjęcia pracy w Urzędzie Skarbowym pod nadzorem niemieckim. W listopadzie 1939 r. brał udział w utworzeniu komórki ZWZ-AK jako tajnego Urzędu Skarbowego. Utrzymywał wówczas kontakty jedynie z drużynowym 3 Drużyny Harcerzy w Ostrowcu druhem Tadeuszem Przybysławskim. Ponieważ był jedynym harcmistrzem znanym w tym mieście, władze wojskowe i harcerskie nie chciały go narażać na dekonspirację. Pod koniec 1940 r. odwiedził go J. Dobski i zlecił mu zadania dla potrzeb Szarych Szeregów w Kielcach. M.in. zdobyte w tajnym Urzędzie Skarbowym środki finansowe przekazywał na fundusz zapomogowy dla wdów po zamordowanych Polakach.

W lipcu 1943 r. J. Dobski zaproponował mu włączenie się do pracy Szarych Szeregów. Przyjął pseudonim „Czarny”. Członkowie zorganizowanej przez niego grupy Bojowych Szkół mieli za zadanie zbieranie informacji o dyslokacji jednostek wojskowych okupanta, kolportowanie gazetek, obserwowanie osób podejrzanych o kolaborację.

Współpraca z J. Dobskim trwała do momentu wkroczenia wojsk sowieckich do Ostrowca.

W 1945 r. włączył się aktywnie do odradzającego się ZHP. W Kieleckiej Chorągwi skoncentrował się na działalności gospodarczej. Miedzy innymi zajmował się rozdziałem darów pochodzących z organizacji UNRRA - namiotów, sprzętu obozowego, kuchni polowych, łóżek, materacy, ubrań, żywności. Z powierzonych obowiązków wywiązywał się bardzo sumiennie.

Po przerwie w latach 1950-1956, kiedy władze zawiesiły działalność ZHP, po Zjeździe Łódzkim włączył się do pracy Kręgu Instruktorskiego „Łysica” istniejącego w latach 1957-1960. Brał udział w pierwszym po 1956 r. kursie drużynowych zorganizowanym przez Komendę Chorągwi Kieleckiej w Sielpi. Kiedy w 1980 r. Kielecka Chorągiew ZHP reaktywowała Kręgi Instruktorskie „Łysica” uczestniczył w pracach Rady Kręgów, a następnie został jej honorowym przewodniczącym.

Pomimo podeszłego wieku podejmował samodzielne inicjatywy m. in. ponowne ufundowanie sztandaru Chorągwi Kieleckiej. Był współorganizatorem dorocznych Sejmików Kręgów „Łysica” w Sielpi. Brał udział w pracach Sądu Harcerskiego Kieleckiej Chorągwi. Był bardzo aktywnym członkiem Komisji Historycznej Chorągwi Kieleckiej i Hufca Kielce-miasto im. Obrońców Westerplatte.

Pozostawił kilka publikacji stanowiących przyczynek do dziejów ruchu harcerskiego w Polsce i regionie. W stulecie urodzin otrzymał wysłane z Watykanu w imieniu Ojca Świętego Benedykta XVI Apostolskie Błogosławieństwo wraz z różańcem. Gratulacje nadesłał mu również premier Rządu Rzeczypospolitej Jarosław Kaczyński. W uroczystościach jubileuszowych, w klasztorze na wzgórzu Karczówka uczestniczyli również przewodniczący ZHP harcmistrz Andrzej Borodzik, senator RP prof. hm. Adam Massalski, wojewoda kielecki Grzegorz Banaś, delegacje miasta Kielce hufców harcerskich, organizacji społecznych.

Zmarł 2 XII 2008 r. Został pochowany na Cmentarzu Nowym w Kielcach.

Za działalność wojskową, zawodową i społeczną posiadał następujące wyróżnienia: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1984), Krzyż Armii Krajowej (1995), Krzyż Za Wojnę 1918-1921 (1991), Zloty Krzyż „Za Zasługi dla ZHP”(1986), Medal „Za Udział w Wojnie Obronnej 1939” (1986), Złoty Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” (1982), Odznakę „Za Zasługi dla Kielecczyzny” (1982), Odznakę Honorową PCK I stopnia (1980), Odznakę Weterana Walk Niepodległości (1995 ), Krzyż „Za Zasługi dla ZHP” z Rozetą-Mieczami (1981), Nagrodę Zasłużony dla Miasta Kielce. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w 2000 r. mianował go porucznikiem Wojska Polskiego.

Andrzej Rembalski

tekst z - „HARCERSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY KIELECCZYZNY” - pod redakcją Andrzeja Rembalskiego



Julian Hendler

więcej o „Harcerskiej poczcie” - kliknij





Kliknij by powrócić do nadrzędnej strony