Józef Dobski

Józef Dobski


(1911 – 1992 )




Urodził się 7 lutego 1911 r. w Wąchocku koło Starachowic. Po ukończeniu szkoły powszechnej w rodzinnym mieście kontynuował naukę w gimnazjum Chrzanowskiego w Ostrowcu Świętokrzyskim, a po przeniesieniu się rodziny do Kielc w gimnazjum im. Mikołaja Reja.

W 1924 r. wstąpił do 2 Kieleckiej Drużyny Harcerzy im. gen. J. H. Dąbrowskiego, w której w 1931 r. objął funkcję drużynowego. Opiekunem tej drużyny był znany badacz świętokrzyskiej przyrody Kazimierz Kaznowski. Wraz z drużyną uczestniczył w obozach, zimowiskach i zlotach. Był uczestnikiem chorągwianego obozu w Niwkach Daleszyckich, II Zlotu Narodowego w Poznaniu (1929), Zlotu Skautów Słowiańskich w Pradze (1931) oraz Zlotu Jubileuszowego XXV-lecia Harcerstwa Polskiego w Spale w lipcu 1935 r.

Stopień podharcmistrza otrzymał 15 listopada 1935 r. W latach 1935— 1939 był członkiem Komendy Kieleckiej Chorągwi Harcerzy. Pełnił funkcje referenta Drużyn Starszych Chłopców (1936) i Prasowego (1937) oraz zastępcy kierownika Wydziału Obozów i Turystyki (1939).

Jednocześnie w latach 1935-1938 był sekretarzem Zarządu Okręgu ZHP w Kielcach. Po uzyskaniu w 1933 r. matury odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. Studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego i na Wydziale Nauk Społeczno-Ekonomicznych KUL w Lublinie. W czerwcu 1939 r. został mianowany zastępcą komisarza Pogotowia Kieleckiej Chorągwi Harcerzy.

Jako podporucznik Wojska Polskiego 24 sierpnia 1939 r., zgodnie z kartą powołania, zgłosił się w koszarach 4 p.p. Legionów na Bukówce w Kielcach. Otrzymał urlop w celu zawarcia związku małżeńskiego, po czym wrócił do jednostki. Ślub z Łucją Różą Gorgosz odbył się 28 sierpnia 1939 r. w kościele pw. św. Wojciecha w Kielcach.

Kampanię wrześniową odbył w rejonie Kielce - Opatów - Sandomierz. Po przejściu Wisły znalazł się w okolicach Krasnegostawu, a po przekroczeniu Bugu w zgrupowaniu na wschód od Brześcia, na Polesiu. Następnie był w grupie wojsk dowodzonej przez gen. M. Smorawińskiego we Włodzimierzu Wołyńskim, gdzie 19 września 1939 r., po zdradzieckim pojmaniu przez żołnierzy Armii Czerwonej dostał się do niewoli. Wieziony wraz z grupą kilkuset oficerów polskich do Kozielska uciekł z transportu, unikając śmierci w lesie katyńskim.

Po powrocie do Kielc, od października 1939 r. włączył się w nurt wojskowej pracy konspiracyjnej w szeregach Służby Zwycięstwu Polski, a następnie Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej, gdzie został awansowany do stopnia kapitana.

Równocześnie rozpoczął działalność w konspiracji harcerskiej, pełniąc od 1941 r. funkcję zastępcy komendanta Chorągwi Harcerzy, która przyjęła kryptonim Ul „Skała”, a od października 1942 r. przejął funkcję komendanta. Właściwie od początku działalności w Szarych Szeregach, praktycznie on kierował pracami konspiracyjnej Chorągwi Harcerzy w Kielcach, jednej z największych i najlepiej zorganizowanych w Szarych Szeregów. Jego przełożeni z lat wojny wspominali, że spokój, opanowanie, umiejętność planowania akcji i zadań przyczyniły się do tego, że w Ulu „Skała” podczas okupacji nie było żadnych większych „wpadek”, aresztowań.

Po ukończeniu tzw. kursu charyzmatycznego w Warszawie, rozkazem Naczelnika Głównej Kwatery Szarych Szeregów z 27 grudnia 1943 r. mianowany został harcmistrzem. W warunkach konspiracyjnych mianowania takie zdarzały się bardzo rzadko i stanowiły wyraz szczególnego wyróżnienia. Pod jego kierownictwem drużyny, roje (hufce) Ula „Skała" aktywnie uczestniczyły w akcji „N”, sabotażu, łączności, wywiadzie w okresie Akcji „Burza” w 1944 r. wielu przeszkolonych harcerzy z Grup Szturmowych przekazano do oddziałów partyzanckich Armii Krajowej.

W styczniu 1945 r. po wkroczeniu do Kielc oddziałów Armii Czerwonej rozpoczęły się aresztowania członków AK, które spowodowały atmosferę niepewności i braku zaufania dla nowej władzy.

Pod koniec maja 1945 r. pracował w Zarządzie Miejskim. Uprzedzony o poszukiwaniu go przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa opuścił Kielce. Wyjechał do Jeleniej Góry, gdzie wraz ze swoim podwładnym z Szarych Szeregów Marianem Stolarczykiem podjął organizację harcerstwa na Ziemiach Odzyskanych.

Po konsultacjach z pełnomocnikiem rządu RP na obwód jeleniogórski zgłosił propozycję powołania tymczasowej Komendy Chorągwi Harcerzy w Jeleniej Górze, w której objął funkcję zastępcy komendanta. Następnie uzyskał zgodę Pełnomocnika Rządu RP na okręg administracyjny Dolny Śląsk na zorganizowanie harcerstwa na tym terenie. Funkcję zastępcy komendanta Dolnośląskiej Chorągwi Harcerzy pełnił do 1946 r.

Był również założycielem i sekretarzem Ligi Morskiej. Od 1950 r. mieszkając we Wrocławiu, pracował w Zjednoczeniu Przemysłu Fermentacyjnego i spółdzielczości. W 1975 r. przeszedł na emeryturę.

W ostatnich latach życia ponownie włączył się do pracy w harcerŹstwie. Aktywnie uczestniczył w pracach Komisji Historycznej Chorągwi Dolnośląskiej ZHP. Od 1980 r. brał udział w działalności Kręgów Instruktorskich „Łysica” przy Kieleckiej Chorągwi im. S. Żeromskiego. Przewodniczył kręgowi wrocławskiemu noszącemu kryptonim „Łysica-Panorama”. Został także wybrany na funkcję przewodniczącego Rady Kręgów „Łysica”przy Komendzie Chorągwi w Kielcach.

Naczelnik ZHP 22 lipca 1981 r. mianował go harcmistrzem Polski Ludowej. Był członkiem Zarządu Środowiska „Jodła” Dolnośląskiego Okręgu byłych żołnierzy AK, członkiem Komisji Rewizyjnej Stowarzyszenia Szarych Szeregów. Aktywnie uczestniczył w pracach Komisji Historycznej Chorągwi Kieleckiej, brał udział w sesjach historycznych organizowanych przez tę Komisję.

Opracował szereg cennych artykułów, mających duże znaczenie dla poznania historii ruchu harcerskiego. Są to m. in. „Relacja z działalności Szarych Szeregów na terenie Kielecczyzny w latach 1939-1944”, mps., „Pamiętnik z 1939”, b.d., s. 31, mps., AKKCh., „Harcerska służba Ziemiom Zachodnim. Moja działalność społeczna i zawodowa na Dolnym Śląsku w latach 1945-1949”, AKKCh., „Harcerze Kielecczyzny w latach wojny i okupacji 1939-1945”, „Wojskowy Przegląd Historyczny” 1980, nr 4, s. 127-184 (wspólnie z Janem Suligą), „Udział harcerstwa Kielecczyzny w walce z hitlerowskim okupantem w latach 1939-1945” [w:] Harcerstwo Kielecczyzny w walce z hitlerowskim okupantem w latach 1939-1945. Sesja historyczna, red. R. Mazur, A. Rembalski, Kielce 1981, s. 3-19, „Pogotowie Wojenne harcerstwa kieleckiego w 1939 r.” [w:] Pogotowie Wojenne harcerek i harcerzy na Ziemi Kieleckiej. Zeszyty historyczne, red. A. Rembalski, Kielce 1989, s. 2^4, „Straty osobowe poniesione przez harcerstwo Kielecczyzny w walce o niepodległość Polski w latach 1912-1945” [w:] Z dziejów harcerstwa na Kielecczyźnie 1912-1982. Sesja historyczna, red. A. Rembalski, Kielce - Sielpia 1982, s. 102-122, „Na kieleckich szlakach” [w:] Szare Szeregi. Harcerze 1939-1945, red. J Jabrzemski, t. l, Warszawa 1988, s. 68-112.

Zmarł we Wrocławiu 30 sierpnia 1992 r. Został pochowany z honorami wojskowymi i harcerskimi, na Cmantarzu Parafialnym przy ulicy Smutnej we Wrocławiu w Kwaterze Armii Krajowej.

Został odznaczony m. in. Krzyżem Virtuti Militarii V kl., Krzyżem Walecznych, Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP” (1981) Złotym Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP”(L. 8/86 z 22 lipca 1986), Rozetą-Mieczami do Krzyża „Za Zasługi dla ZHP"(1985), Odznaką „Za Zasługi dla Kielecczyzny” oraz Odznaką 70-lecia Harcerstwa Kieleckiego. Był jednym z pierwszych laureatów Nagrody Komendantki Kieleckiej Chorągwi ZHP.

Andrzej Rembalski

tekst z - „HARCERSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY KIELECCZYZNY” - pod redakcją Andrzeja Rembalskiego




Kliknij by powrócić do nadrzędnej strony