Eugenia Prauss

Seweryn Dąbrowski


(1905 – 1987 )




Urodziła się 14 X 1905 r. W Kielcach w rodzinie inteligenckiej. Była córką Antoniego Szkwarkowskiego i Franciszki z domu Dziedziszewskiej. Jako kilkuletnia dziewczynka rozpoczęła naukę w prywatnej pensji Znojkiewiczowej w Kielcach. W latach 1916-1924 była uczennicą prywatnego 8-klasowego Gimnazjum Żeńskiego im. Królowej Jadwigi w Kielcach.

W tej szkole w 1917 r. wstąpiła do ZHP. W 1918 r. na Łysicy w Górach Świętokrzyskich złożyła przyrzeczenie harcerskie. W latach 1917—1922 pełniła funkcję zastępowej i przybocznej 2 Drużyny Harcerek w Kielcach. Naukę kontynuowała w latach 1924—1925 w Pedagogium dr Rowida w Krakowie.

Po jego ukończeniu w latach 1925 — do VI 1928 pracowała jako kierowniczka Jednoklasowej Szkoły Powszechnej w Kuczkowie w powiecie włoszczowskim. Od 1928 r. do wybuchu II wojny światowej była nauczycielką w Prywatnym Żeńskim Seminarium Nauczycielskim.

Od 1925 r. do 1932 r. była wodzem zuchowym, jej działalność była związana z najmłodszymi członkami ZHP - zuchami. W 1930 r. uczestniczyła w kursie wodzów zuchowych w Brennej na Śląsku Cieszyńskim. prowadzonym przez harcmistrza Aleksandra Kamińskiego. W 1929 r. wyszła za mąż za artystę malarza Stanisława Praussa, który w czasach szkolnych należał do l Drużyny Harcerzy im. D. Czachowskiego w Kielcach., a swym talentem służył harcerstwu. W 1931 r. pełniła funkcję namiestnika zuchowego w Hufcu Harcerzy w Kielcach. W 1932 r. uczestniczyła w kursie namiestników zuchowych w Nierodzimiu oraz w kursie instruktorskim w Górkach Wielkich.

Współpracowała z wybitnym instruktorem hm. Stefanem Krzemińskim oraz znanymi działaczami z terenu Kielc - Natalią Żurowską-Machałową, Tadeuszem Królem i Stefanem Grobelnym. Dzięki ich pracy z drużynowymi zuchowymi 14 maja 1939 r. na Stadionie w Kielcach odbyła się impreza patriotyczna odtwarzająca bitwę pod Grunwaldem. Zuchy przebrane w historyczne zbroje wywarły duże wrażenie na licznie zebranej publiczności. W 1938 r. odbyła szkolenie sanitarne PCK.

Na początku września 1939 r. udzielała pomocy sanitarnej ofiarom zbombardowanego w Kielcach dworca kolejowego, uciekinierom i osobom ewakuowanym. Służbę tę pełniła w ramach przynależności do Wojskowej Służby Kobiet. 2 września 1939 r. zgłosiła się jako sanitariuszka w Wojskowym Szpitalu. Uczestniczyła w przenoszeniu szpitala z ulicy Aleksandra do budynku Seminarium Duchownego w Kielcach. Pomagała przenosić aparaty rentgenowskie z Ubezpieczalni Społecznej przy ulicy Kościuszki.

W 1939 r. wstąpiła do konspiracyjnej organizacji Służba Zwycięstwu Polski. 19 września 1939 r. złożyła przysięgę na ręce Jadwigi Decowej i Stefanii Gierowskiej. Służbę sanitariuszki pełniła do połowy 1940 r. do chwili wywiezienia rannych ze szpitala. Podczas służby dostarczała chorym żywność, papierosy i datki pieniężne, które wpływały na jej ręce. Miała rozliczne znajomości i otrzymywała od rodzin uczniów ofiary w naturze na zaopatrzenie kuchni szpitalnej. W tym czasie udało jej się uzyskać zwolnienie uwięzionych przez Niemców trzech oficerów Wojska Polskiego. 10 września 1939 r. rozpoczęła tajne nauczanie we własnym domu przy ulicy Dąbrowskiej 37. Dysponowała czterema izbami w drewnianym domu położonym w ogrodzie na peryferiach miasta. Dom nosił kryptonim „Zielony Wigwam”. Działała w nim szkoła zarejestrowana przy Gimnazjum i Liceum im. Królowej Jadwigi pod dyrekcją Zofii Kozłowskiej. Komplety prowadzone były w ramach Szarych Szeregów. Większość uczniów pochodziła z osieroconych rodzin wojskowych oraz demobilizowanych harcerzy i z oddziałów leśnych. W połowie stycznia 1940 r. do jej domu zaczęli przybywać dawni harcerze, którzy nie mogli wrócić do swych domów. Ponieważ często byli chorzy, zapewniała im opatrunki, lekarstwa, pomoc medyczną. Prowadziła szkolenie wśród harcerek, łączniczek w zakresie służby wywiadowczej, łączności i pomocy sanitarnej. Zorganizowała „skrzynkę" prasy podziemnej, z której kolportowano ją do innych punktów na terenie Kielc. W „Zielonym Wigwamie” bywali: komendant Ula „Skała” Józef Dobski pseud. :„Maryśka” oraz komendant roju „Skała”: w Kielcach - Jan Suliga ps. „Ziemomysł”.

Po zakończeniu wojny wznowiła pracę nauczycielską w Szkole Podstawowej i Liceum Ogólnokształcącym im. królowej Jadwigi, a następnie w Szkole Podstawowej i Liceum im. Juliusza Słowackiego w Kielcach.

16 marca 1946 r. została mianowana kierowniczką Wydziału Zuchowe go w Komendzie Chorągwi Harcerzy w Kielcach. W 1946 r. zorganizowała kurs wodzów zuchowych i kolonie zuchową w Łopusznie koło Kielc. W 1947 r. w Rabce odbyła się pod jej kierunkiem kolonia dla dzieci z terenu przyczółka mostowego na Wiśle. W następnym roku prowadziła kurs drużynowych drużyn zuchowych Hufca Harcerzy w Kielcach.

W okresie powojennym, podobnie jak wiele innych osób, nie uniknęła prześladowań z powodu przynależności do AK. Ponownie włączyła się do współpracy z Komendą Chorągwi po powołaniu w 1980 r. Kręgów Instruktorskich „Łysica”. Stan zdrowia niestety nie pozwalał jej na czynny udział w jego pracach. Komendant Kieleckiej Chorągwi ZHP rozkazem L. 3/81 z 24 IV 1981 r. mianował ją harcmistrzynią. Naczelnik ZHP rozkazem L. 12/85 z 28 września 1985 r. nadał jej Rozetę z Mieczami do Krzyża „Za Zasługi dla ZHP”oraz Złoty Krzyż „Za Zasługi dla ZHP”.

Zmarła w Kielcach 21 listopada 1987 r. Została pochowana na Cmentarzu Starym w Kielcach.

Za działalność społeczną otrzymała również: Srebrny Krzyż Zasługi (1937), Krzyż Walecznych (1945), Złotą Odznakę ZNP (1977), Medal Komisji Edukacji Narodowej (1979), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1983).

Andrzej Rembalski

tekst z - „HARCERSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY KIELECCZYZNY” - pod redakcją Andrzeja Rembalskiego




Kliknij by powrócić do nadrzędnej strony